Skip to content
19/01/2011 / Ngo's blog

GÓC KHUẤT THỊ DÂN(!)- KỲ II

KỲ II:  SUẤT ĂN GIÁ… 2 NGHÌN

 

Quán nằm trong con hẻm cụt trên đường Ngô Quyền, với địa chỉ chính xác là 14/1 Ngô Quyền, phường 5, quận 10, TP HCM. Tên của quán là quán Cơm 2.000, đó không phải là một thương hiệu kinh doanh, kiểu như phở hoặc bún mà nhiều nhà kinh doanh đang làm ở thành phố này. Cơm 2.000, đơn giản đó là suất cơm bao no có giá 2.000 đồng.

1.       Khi mà mọi vật giá đều ăn theo mức độ tăng giá kiểu độ cao của một vận động viên nhảy sào của giá vàng thì với 2.000 đồng, người ta sẽ làm được những gì?. Có thề, với 2 nghìn người ta đủ để gửi một lượt xe gắn máy, với điều kiện gửi ở những nơi “chính quy”. Bởi giá gửi xe ở khu vưc thuộc trung tâm thành phố hay những lễ hội, trung tâm hội chợ… giá giữ xe đã được nâng cho “xứng tầm” với quy mô náo nhiệt mà nhiều người dầy công gầy dựng. Hoặc đơn giản hơn, 2 nghìn đồng có thể được bỏ vào cái nón của một người hành khất trên hè phố, nhét vào tay một đứa trẻ đen nhẻm bất thình lình nhảy ra chặn đầu xe của người đang tham gia lưu thông tại một ngã tư nào đó. 2 nghìn hiện tại, rất khó để có thể phát huy công năng là thứ để giao dịch như bản thân nó được quy định. Thế nhưng, hiện tại 2 nghìn đã được quy đổi thành một bữa ăn với đầy đủ các món, canh, xào mặn và tráng miệng tại quán cơm 2.000 này.

          Quán chỉ mở cửa vào các trưa ba – năm – bảy trong tuần, đối tượng phục vụ là người nghèo và sinh viên. Nhưng, hôm tôi ghé quán để thực tế, thấy có rất ít sinh viên xuất hiện mà thay vào đó, đa phần thực khách là dân lao đồng nghèo, người thất nghiệp già cả hoặc những người bán vé số, buôn thúng bán bưng… những người ngoại tỉnh lưu lạc kiếm sống ở thành phố phồn hoa này.

Họ, những người thành lập quán cơm rất tình nghĩa đó là những người sáng lập ra trang web nguoitoicuumang.com. Họ không thích được nhắc đến trên mặt báo, bởi đơn giản với họ, hành động giúp người khác không phải là là việc làm được thực hiện rồi trông chờ vào sự tung hô của dư luận. Họ là những doanh nhân, công nhân viên chức hoặc là nhà báo… Họ làm việc chỉ để thỏa mãn đam mê giúp đỡ những người xung quanh đang có cảnh ngộ khó khăn hơn mình. Họ viết trong thư ngỏ trên trang web nguoitoicuumang.com như sau “ Bạn có bao giờ cảm nhận một niềm vui vô bờ bến khi nghe tin một bệnh nhân đã qua được cơn hiểm nghèo nhờ vào số tiền ta tặng để làm phẫu thuật? Có bao giờ bạn bước ra khỏi bưu điện lòng thấy vui vui khi mới gửi cho một gia đình nghèo khó tận miền quê xa xôi mấy trăm ngàn tiết kiệm được? Xây dựng những hành động này thành một thói quen, đến một lúc nào đó, khi tất cả mọi người xem việc đỡ bớt gánh nặng cho người khác là một niềm vui, là thước đo giá trị cuộc đời, thì sẽ bớt đi những nỗi đau, những giọt nước mắt buồn tủi. Bạn không cần họ phải mang ơn, chỉ cần họ tin vào lòng tốt của con người. Khoản tiền cưu mang một số phận không dừng lại ở giá trị vật chất của nó. Giá trị của sự giúp đỡ được nhân lên hàng vạn lần ở giá trị tinh thần đối với người được giúp đỡ, tạo dựng niềm tin đối với cả cộng đồng. Bởi trong đời sống hiện tại, chúng ta đã và đang vô tình khen ngợi, cổ vũ cho sự giàu sang nhiều hơn lòng nhân ái. Lương tâm là một phạm trù mơ hồ ít được nhắc tên, thiếu hẳn sự nuôi dưỡng. Chúng tôi tin rằng lòng nhân ái hiện hữu mọi nơi và trong mỗi con người. Lập ra trang web này chúng tôi luôn nghĩ rằng nó không là của riêng ai mà là nơi giao lưu của những người tin vào lòng nhân ái. Mong rằng mọi người sẽ đến với người nghèo với những gì có thể, dù ít dù nhiều. Có thể là một bữa ăn sáng của bạn, là một bài viết, một thông tin, một ý tưởng nào đó dành cho người nghèo… Mong rằng trong những bộn bề công việc, mỗi người hãy dành chút ít thời gian cho những số phận kém may mắn quanh mình. Hãy đến với họ trước khi nghèo khó dồn họ đến chân tường! Cái nghèo trong xã hội rất đa dạng và phức tạp nhưng nó luôn hiện hữu ở mọi nơi. Có người cần “cần câu”, có người cần “con cá”, thậm chí có người cần “con cá” đã… làm sẵn! Vì thế chúng ta cần sự phối hợp của nhiều người, nhiều giới. Diễn đàn Người Tôi Cưu Mang là một nhóm từ thiện hoạt động trên cơ sở tự nguyện, không vụ lợi thông qua trang web www.nguoitoicuumang.com”.

          Tôi trích gần như nguyên nhăn Thư ngỏ trên website này để bạn đọc dễ hình dung hơn về tinh thần thiện nguyện của họ. Nhiều hoạt động đã được từ thiện đã được các thành viên của trang web chung tay thực hiện, đó có thể là một số tiền giúp một con người đang khốn khó, những nồi cháo miễn phí dành cho người nghèo, một ít quà dành cho người cơ nhỡ… Rất nhiều hoạt động có ý nghĩa đã xuất phát từ trang web ấy. Trong phạm vi bài viết của mình, tôi chỉ xin đề cập đến quán Cơm 2.000 này.

2.       Một thành viên sáng lập trang web nói với tôi rằng, ngay từ năm 2008 một thành viên trên diễn đàng đã đề xuất ý tưởng thành lập quán cơm dành cho người nghèo. Đó là một ý kiến hay, nhưng diễn đàn chưa thể bắt tay vào thực hiện được bởi đơn giản, họ chưa có đủ điều kiện. Mãi cho đến giữa năm 2009, được một thành viên của diễn đàn tự nguyện cho mượn mặt bằng để mở quán cơm, thì đề xuất quán ăn dành cho người nghèo bắt đầu được thực hiện.

          Mặt bằng quán là căn nhà của thành viên ấy, ban đầu anh cho người ta thuê kiếm thêm thu nhập. Khi thời hạn thuê nhà vừa hết, anh lấy lại nhà để cho diễn đàn mượn làm nơi mở quán. Quáng có đăng ký kinh doanh hẳn hoi, có cả giấy chứng nhận an toàn thực phẩn do Sở Y tế cấp. Và quán bán cơm có thu tiền, chứ không phải là một quán ăn từ thiện miễn phí.

          “Tại sao chúng tôi thu tiền chứ không phải miễn phí?. Anh em ở diễn đàn cũng suy nghĩ vấn đề này rất nhiều. 2.000 đồng là số tiền không lớn. Nhưng, 2 nghìn sẽ xóa đi mặc cảm của một bữa ăn từ thiện từ thực khách, dẫu bản chất bữa ăn này là như vậy. Khi trả tiền, thực khách có quyền được yêu cầu một thái độ phục vụ chỉnh chu, yêu cầu về món ăn, chê trách thái độ của nhân viên… Với 2 nghìn, chúng tôi muốn những người nghèo ấy tin vào cái quyền mà mình đã bỏ tiền ra để được thụ hưởng”, thành viên này nói với tôi.

          Hóa ra là vậy, họ làm việc thiện nhưng cũng ý tứ để đối tượng mình đang phục vụ không lâm vào trạng thái của người được ban ơn. Ngày 5-9-2009, quán cơm chính thức đi vào hoạt động. Trước đó, ngày 18-8-2009, gần 50 thành viên của diễn đàn đã đóng vai thực khách để “tổng duyệt” lần cuối. Họ ăn để xem thức ăn có ngon không, gạo có dẻo không, thái độ phục vụ của khách thành viên tự nguyện có tốt không… Kết quả, mọi thứ đều rất đạt.

          Để có khách, ngay khi quán cơm chuẩn bị khai trương những thành viên của diễn đàn đã cho in nhiều tờ rơi phát ở các ngã tư, bệnh viện… Thực khách của ngày đầu tiên đông lắm, ai cũng háo hức muốn mục sở thị xem suất cơm 2 nghìn sẽ có những gì. Và sau khi bước ra khỏi quán, chẳng ai thất vọng. Lời đồn nhanhh như gió thoảng, khách đến ngày mỗi đông hơn. Cao điểm, có ngày khách lên đến 470 người cho một buổi phục vụ.

          Tôi hỏi là quán ăn chủ yếu để phục vụ người nghèo, nhỡ những người… không nghèo vẫn cứ vào quán thì sao. “Đâu có sao. Người không nghèo vào quán một lần, họ sẽ hiểu là mình nên rút lui để nhường chỗ cho những người nghèo thực sự. Đánh động được sự quan tâm đối với người khác trong từng bản thân của thực khác, với chúng tôi đã là một thành công. Ban đầu, quán ăn có rất nhiều anh em xe ôm vào ăn. Về sau, thấy thưa dần. Tôi lang thang ra ngã tư, nơi mấy anh đậu xe chờ khách hỏi sao không vào ăn cơm nữa, hay buồn gì quán cơm. Mấy anh đều nói, có buồn gì đâu, cơm ngon lắm nhưng mình vẫn còn có thể kiếm ra được tiền, nên mình nhường lại suất ăn ấy cho những người nghèo khó hơn. Như vậy, là chúng tôi đã thành công”, thành viên của diễn đàn cho biết.

          Còn với trường hợp, còn khách mà quán đã hết suất ăn?. “Chúng tôi luôn chuẩn bị từ 15 đến 20 suất cơm phòng bị. Khi quán hết cơm, chúng tôi sẽ thông báo cho khách biết, nhưng vẫn sẽ bán các suất ăn phòng bị cho những người khách nghèo đang đứng đợi. Diện tích quán không đủ rộng cho toàn bộ thực khách vào ăn, chúng tôi cố gắng hết mức cũng chỉ có thể phục vụ được cho 70 người. Mà may mắn lắm, thực khách vào ăn cũng biết ý, họ ăn rất tranh thủ để nhường chỗ cho người khách. Với những vị khách đi xe lăn, không thể vào quán, chúng tôi có nhân viên phục vụ họ tận nơi”, thành viên này nói.

          Vẫn là câu hỏi “Số tiền 2 nghìn đồng cho mỗi suất ăn, các anh dùng để bù lỗ hay sao?”. “Không có, vài trăm nghìn thu được từ buổi bán cơm chúng tôi bỏ vào quỹ của diễn đàn. Quán cơm duy trì được là nhờ vào sự đóng góp âm thầm nhưng lớn lao của các thành viên. Chúng tôi luôn mang ơn những tấm lòng hảo tâm ấy. Anh cứ về vào trang web mà xem, chúng tôi luôn minh bạch thu chi từ trái ớt cho đến bó rau trên trang web để mọi người cùng biết”.

          Tôi trích một phần tiền thu chi cho bạn đọc tham khảo, như là để minh chứng cho sự minh bạch của quán cơm đầy ý nghĩa này.

          Đùi gà góc 4 (40.85kg) : 1.053.000đ- Muối (5kg) : 20.000đ – Đường (12kg) : 180.000đ. Dưa hấu (9.4kg) : 56.000đ – Găng tay rửa chén (10đôi) : 85.000đ. Khăn lau chén ( 1 lố ) : 20.000đ – Xô đong gạo loại 10lít (5cái) : 60.000đ. Thịt heo ( 16kg) : 800.000đ – Trứng gà (340trứng) : 408.000đ.

3.       Mỗi tháng, quán đều báo cáo lỗ với cán bộ thuế của phường. Mà hiểu được ý nghĩa của quán, phòng thuế cũng du di cho cả chuyện phải đóng thuế môn bài. Trong cái hẻm nhỏ ấy, còn 2 căn hộ của người khác. Nhưng rất vui là chủ nhân của hai căn hộ không hề phiền hà việc quán “chiếm dụng” toàn bộ con hẻm vào những trưa Ba – Năm – Bảy để phục vụ khách. Họ hiểu được việc làm của những thành viên trang web nguoitoicuumang.com. Mà dường như, họ biết ý đến mức hẹn khách khứa đến nhà chơi cũng chệch giờ so với giờ quán cơm mở cửa.

          10 sáng, một ngày thứ Ba tháng 10-2010, tôi đến quán cơm để ghi lại một số hình ảnh. Còn khá sớm, cán nhân viên của quán đang chuẩn bị thức ăn cho thực khách. Bà con lao động nghèo đã ngồi kéo dài từ đầu hẻm đến quán cơm. Họ ngồi một bên lối đi, rất trật tự.

          Chị Nguyễn Thị Nguyệt, quê ở Tây Ninh nói với tôi rằng chị đã ăn cơm ở quán được vài tháng nay. Cứ mỗi trưa Ba – Năm – Bảy là chị canh đúng giờ này để đến quán ngồi đợi. Chị bảo, quán bán cơm ngon lắm, ngon nhất là món thịt gà. Chị ăn nhanh thôi, để dành chỗ cho người khác. Chị Nguyệt làm nghề bán vé số, chị ở trọ theo kiểu 20 nghìn đồng/ ngày tại phòng trọ tập thể ở bến xe Lê Hồng Phong. Tối chị làm thêm nghề đấm bóp giác hơi ngoài vỉa hè. Chị nói chị tính sang quận 8, mướn nhà để ở cho rẻ nhưng đi lại xa quá.

          Ông Nguyễn Văn Hùng, quê Quảng Ngãi đã ngoài 70. Ông nghe mấy người bán vé số cùng khen quán cơm hết lời, vậy là đến ăn thử. Ông nói là nếu ăn ở ngoài, có giá dao động từ 12 đến 14 nghìn/ phần cơm trưa. Ăn ở quán này, ông tiết kiệm được mỗi tháng đúng bằng số tiền ông hùn thuê nhà với những người đi bán vé số cùng quê.

          Rồi còn nhiều lắm những thực khách nghèo khác của quán mà tôi đã tiếp xúc. Ở đây, họ chia nhau từng hơi dầu gió, từng câu chuyện nhỏ nhặt gặp trên đường, giá rau ngoài chợ, khu nào bán vé số đắt khu nào ế… Có cả vị khách đạp xe đạp, bị á khẩu không nói được nhưng liên tục phát hơi từ miệng để góp chuyện cho vui.

          “Chúng tôi tính mở thêm quán cơm 2 nghìn ở Hà Nội, nhưng đang gặp khó khăn nhiều quá về kinh phí”, thành viên của trang web nói với tôi vậy.

          Có tiếp xúc với những thực khách nghèo trong bữa ăn hôm ấy, mới cảm nhận được tình người lan tỏa từ quán cơm nhỏ nằm trong con hẻm ở quận 10 này.

          Một bữa ăn, không thể làm những con người thoát nghèo, không thể giúp họ vượt qua được sự khốn khó. Nhưng tin chắc rằng, sau khi bước ra khỏi quán, những con người không may ấy có thể mỉm cười vì sự quan tâm của những người xung quanh dành cho mình. Ở thành phố xa hoa, không chỉ có những vội vã lo toan tranh giành vụ lợi, ở đó còn có cả những tấm lòng sống là để cho đi…

NGÔ NGUYỆT HỮU (Bài 2kỳ cắt thành 1kỳ- ANTG)

%d bloggers like this: